UPLOAD

    1K

    özel gereksinimli bireyler acil durum yönetimi

    Published: May 05, 2020

    Özel Gereksinimli Bireylerin Davranışlarına uygun acil durum planı hazırlanması

    Comments

    özel gereksinimli bireyler acil durum yönetimi

    • 1. ÖZEL  GEREKSİNİMLİ BİREYLER İÇİN AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLER İÇİN AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ FİZİKSEL YETERSİZLİKLER 1 Doçent Dr. Hüseyin ALTUNDAĞ 195054051
    • 2. Özel Gereksinimli Bireyler Özel Gereksinimli Bireyler Afet ya da acil durumlara karşı hazırlıklı olma, bu durumlar sırasında uygun becerileri sergileyip gerekli girişimlerde bulunma, afet ve acil durumlar sonrasında gereksinimlerini karşılayabilme gibi konularda ek ya da özelleştirilmiş hizmet ya da uyarlamalara gereksinim duyan bireylerdir. 2
    • 3. Özel Gereksinimli Bireyler Özel Gereksinimli Bireyler Özel Gereksinimli Bireyleri tanımlamada aşağıdaki terimler kullanılmaktadır. üBozukluk/zedelenme, üYetersizlik/güçlük, üEngel, üRisk Taşıma 3
    • 4. Özel Gereksinimli Bireyler Özel Gereksinimli Bireyler üBozukluk/Zedelenme: Bireyin psikolojik, fizyolojik, anatomik özelliklerinde meydana gelen geçici ya da kalıcı kayıptır. 4
    • 5. Özel Gereksinimli Bireyler Özel Gereksinimli Bireyler üYetersizlik/Güçlük: Bozukluk/zedelenme sonucu bireyin kapasitesinin yapması gereken işlerde sınırlanmış olmasıdır. 5
    • 6. Özel Gereksinimli Bireyler Özel Gereksinimli Bireyler üEngel: Herhangi bir yetersizlik yaşayan bireyin çevre ile etkileşimi ve toplum içindeki rollerini yerine getirme sırasında karşılaştığı sorun ya da zorluklardır. üEngel, yetersizlikten dolayı toplumsal ve duygusal davranışlarda görülen sapmadır. 6
    • 7. Özel Gereksinimli Bireyler Özel Gereksinimli Bireyler üRisk Taşıma: Halihazırda bir yetersizliğin tanımlanmadığı, ancak yetersizlik gösterme olasılığı yüksek bireylerdir. (erken çocukluk dönemi) 7
    • 8. Erişilebilirlik Erişilebilirlik üBir ürün, hizmet, teknoloji ya da ortamın engeliler ve yaşlılar dahil olmak üzere herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasıdır. ü5378 sayılı Engeliler Hk. Kanun ve İzleme Denetleme Yönetmeliği Valilikler bünyesinde kurulmuş olan komisyonlara izleme, denetleme vb. konularda bir çok görev vermektedir. 8
    • 9. Erişilebilirlik Erişilebilirlik Türkiye’de Erişebilirliğin Sağlanmasına Yönelik Standartlar (Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı) TS 9111: Özürlüler ve Hareket Kısıtlığı Bulunan Bireyler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri, TS 12576: Kaldırım ve Yaya Geçitlerinde Yapısal Önlemler ve İşaretlemelerin Tasarım Kuralları, TS 12460: Raylı Taşıma Sistemleri Özürlü ve Yaşlılar İçin Tesislerde Tasarım Kuralları, TS İSO 23599: Görme ve ya Az Görenler İçin Yardımcı Mamuller. Hissedilebilir Yürüme Yüzeyi İşarteleri, TS 12694: Demiryolu Taşıtları- Yolcu Vagonları- Özürlü Sandalyesine Uygun Vagon Düzenlemeleri, İSO 23600: Yaya Tfaik Işıkları- sesli İkazlar ve Hissedilebilir Yüzeyler TS 13622: Toplu Taşıma Sistemlerinde Erişebilirlik Gerekleri, Asansör ve Kaldırma İletme Platformlarıyla ilgili Standartlar 9
    • 10. Tahliye Gereksinimleri Tahliye Gereksinimleri TS 9111 Uygun Tahliye İçin Binaların Olması Gereken Özellikleri: üAna girişe yakın otopark yeri, üGirişe bağlanan ulaşılabilir bir yol, Kısa mesafeler, Düzayak giriş ve çıkışlar, Yalın ve kullanışlı planlar, üKatlarda basamaksız ve engelsiz, düzayak yürüme alanı, Danışma masası, engelli tuvaleti ve asansörlere rahat ulaşım, üAcil durumlarda kullanmak için algılanabilir ve belirgin yangın tahliye yolları, üAcil Durum Asansörleri, üİki veya daha fazla duyu yoluyla(hissedilebilir, görsel, işitsel) iletişim sağlayacak bilgilendirmeler, ü İyi akustik, 10
    • 11. Çalışma Hayatında Özel Gereksinimli Birey Çalışma Hayatında Özel Gereksinimli Birey Madde 8: ı) Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu. (İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirme Yön.) Engelli çalışanlar : Madde 61 - Engelli çalışanların bulunduğu işyerlerinde bu çalışanların durumları dikkate alınarak gerekli düzenleme TS 9111- TS 12460 standartları göz önünde bulundurularak yapılır. Bu düzenleme özellikle engelli çalışanların doğrudan çalıştığı yerlerde ve kullandıkları kapı, geçiş yeri, merdiven, servis araçları, duş, lavabo ve tuvaletlerde yapılır. (işyeri Bina ve Eklentilerinde SGÖ Yönetmeliği) Madde 4) İşyerlerinde yaşlı, engelli, gebe veya kreş var ise çocuklara tahliye esnasında refakat edilmesi için tedbirler alınır. (İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkındaki Yönetmelik) 5.5.2020
    • 12. Acil Durum ve Afet Hallerinde Erişilebilirlik Acil Durum ve Afet Hallerinde Erişilebilirlik üAçık/kapalı otoparkların giriş/çıkış alanlarında araç trafiğini aksatmayacak ve görülebilir yerlere özel gereksinimli bireylerinde algılayabileceği şehir, mahal, acil durum gibi bilgi panoları yerleştirilmelidir. üAcil durumların kavranması için duyulabilir alarm işaretleri sağlanmalıdır. üAsansörlerde tehlike alarmı olmalıdır. Tehlike alarmı ses ile sınırlı olmamalı, hem görsel hem de kabartma yazı ile hazırlanmalıdır. 12
    • 13. Acil Durum ve Afet Hallerinde Erişilebilirlik Acil Durum ve Afet Hallerinde Erişilebilirlik üAcil durumlarda rahat hareket için kapı, trabzan ve işaretlerde kontrast renk kullanılmalıdır. üAcil durum için işitsel işaretlerle birlikte görsel (flaşörlü, yanıp sönen) işaretlerde sağlanmalıdır. Bu işaretler makine ve sistemlerin yağ, basınç, vb. alarmları ile aynı renk olmamalıdır. üAlgılanabilir ve belirgin tahliye yolları oluşturulmalıdır. üAcil durumlar için asansör sağlanmalıdır. 13
    • 14. Acil Durum ve Afet Hallerinde Erişilebilirlik Acil Durum ve Afet Hallerinde Erişilebilirlik üKullanımı rahat, tahliye ve kurtarmaya yardımcı olan ve kolaylık sağlayan merdivenler kullanılmalıdır. üKoridor ve geçişlerde rampalar yönetmeliklerdeki eğimlerde olmalı, eşik vb. olmamalıdır. Kaçış yolları açık ve düzenli olmalıdır. üUyuyanlar için titreşimli ve hareketli alarm sistemleri bulundurulmalıdır. üUyarı elemanları 60-122 cm yüksekte ve zemin ile zıt renkli olacak şekilde olmalıdır. 14
    • 15. Refakat Refakat Acil durum planlarında özel gereksinimli bireylerin acil durum davranış ve tahliye usulleri açıklanmalıdır. Her engelli için refakatçi belirlenerek, her vardiya için sürdürebilirliği sağlanmalıdır. Refakatçilerin fiziksel yeterliliği, bilinmelidir. Kadın çalışanların refakatçilerini belirlerken çekinceler dikkate alınmalıdır. Refakatçilerle, refakat edecek çalışanların aynı yerde buluşabilmesi için önceden planlama yapılmalıdır. Panik, vb. yer değişimi tahliyenin geç yapılmasına neden olacaktır. 15
    • 16. Fiziksel Yetersizlikler Fiziksel Yetersizlikler üSinir sisteminin zedelenmesi, hastalıklar, kazalar ve genetik problemlerden dolayı kas, iskelet ve eklemlerin işlevlerini yerine getirmemesi sonucu oluşan hareket ile ilgili yetersizlikler olarak tanımlanabilir. 16
    • 17. Fiziksel Yetersizliklerde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler Fiziksel Yetersizliklerde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üKaçış Yolları ve Acil çıkış kapılarıyla ilgili olumsuzluklar. üTahliye usulleri, uyarı sistemleri ve kullanılacak bina bölümlerinin uygunluğunun sağlanması üFiziksel yetersizlikleri de kapsayacak Acil Durum tatbikatlarının yetersizliği. üGereksinim duyulan destek düzeylerinin belirlenerek yapılması. Bireyin bağımsız hareket etmesini sağlayacak yardımcı araçların kolay ulaşılacak yerlerde bulundurulması 17
    • 18. Fiziksel Yetersizliklerde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler Fiziksel Yetersizliklerde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üAsansörlerin Kullanılması. üAcil durum asansörlerinin veya asansörlerin acil durumlarda nasıl kullanılacağının pratiklerinin yapılması. 18
    • 19. Görme Yetersizlikleri Görme Yetersizlikleri üGörme yetersizliği, gözün yapısında ya da görme merkezindeki bozulmalar nedeniyle gözün görme işlevini yerine getirememesidir. 19
    • 20. Görme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler Görme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üGörme yetersizliği olan birey için akla ilk gelen önlem, bu bireylerin maksimum düzeyde bağımsız ve güvenli hareket etmelerinin sağlanmasıdır. üGörme yetersizliği olan birey, bulunduğu veya çalıştığı yerde alan tanımlaması yapmalıdır. üAcil durumlar için sağlanan korunma yöntemlerini bilmelidir. 20
    • 21. Görme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler Görme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üKaçış yolları üzerinde hareketi kısıtlayacak eşya vb. bulunmaması, üHem sesli hem ışıklı acil durum uyarı sistemi bulunması, üGörme engelli bireyleri acil çıkışa yönlendiren sesli yönlendirmeler de olabilir. Tahliye sırasında sesli yönlendirmeler korku ve paniğe engel olacaktır. üTahliye ve kaçış yollarında hissedilebilir yüzeylerin bulundurulması, üTahliye sırasında bireye refakat edecek kişinin davranışları görmeden de anlayacağı komutlar vermelidir. Örnek: başını hafifçe eğerek sağ tarafındaki duvarın yanından sağ elinle temas ederek yürü, gibi 21
    • 22. Görme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler Görme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üKaçış yolları üzerinde hareketi kısıtlayacak eşya vb. bulunmaması, üHem sesli hem ışıklı acil durum uyarı sistemi bulunması, üGörme engelli bireyleri acil çıkışa yönlendiren sesli yönlendirmeler de olabilir. Tahliye sırasında sesli yönlendirmeler korku ve paniğe engel olacaktır. üTahliye ve kaçış yollarında hissedilebilir yüzeylerin bulundurulması, üTahliye sırasında bireye refakat edecek kişinin davranışları görmeden de anlayacağı komutlar vermelidir. Örnek: başını hafifçe eğerek sağ tarafındaki duvarın yanından sağ elinle temas ederek yürü, gibi 22
    • 23. İşitme Yetersizlikleri İşitme Yetersizlikleri üBir takım sorunlar nedeniyle İşitme duyarlılığında meydana gelen yetersizliklerdir. ü20 ila 20 000 Hertz ve 0 ila 120 desibel arasında duyan bireylerin normal işitmeye sahip olduğu söylenebilir. 23
    • 24. İşitme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler İşitme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üİşitme yetersizliği olan bireylerin pek çoğu gerekli fiziksel düzenlemeler ve bireysel planlamalar yapıldığı takdirde acil durum ve afet hallerinde kendini koruma ve ortamı bağımsız olarak tahliye edebilecek durumdadır. 24
    • 25. İşitme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler İşitme Yetersizliklerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üAcil durumlarla ilgili uyarıların işitme yetersizliği olan bireylerin fark edebileceği ve anlayabileceği şekilde oluşturulması gereklidir. üIşıklı uyarı işaretlemeleri mutlaka yapılmalıdır. üKaçış yollarında bulunan acil durum işaret, resim ve yönlendirme işaretlerinin anlamları mutlaka öğretilmelidir. üTahliye ve toplanma alanı kuralları öğretilerek tatbikatlar sırasında uygulamaları, sağlanmalıdır. üSes yükseltici cihazlar kolay ve ulaşılabilir bir yerde olmalıdır. üİletişim kurmak için kağıt, kalem kullanılabileceği gibi işaret dili ile de iletişim kurulabilecektir. 25
    • 26. Çoklu Yetersizlikler ve Süreğen Hastalıklar Çoklu Yetersizlikler ve Süreğen Hastalıklar üÇoklu yetersizlik farklı yetersizliklerin bir arada bulunması ve bunun, yalnızca yetersizliklerden birine yönelik hazırlanmış uygulamalarla yönetilemeyecek ağır sorunları oluşturması olarak tanımlanabilir. üSüreğen hastalıklar ise bireyin sahip olduğu ömür boyu sürecek hastalık, tedavileri ve bakım hizmetleri olarak tanımlanabilir. 26
    • 27. Çoklu Yetersizlikler ve Süreğen Hastalıklarda Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler Çoklu Yetersizlikler ve Süreğen Hastalıklarda Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üÇoklu yetersizliği ya da süreğen hastalıkları olan bireylerin özel gereksinimleri, yetersizliğin ya da hastalığın etkilediği yere, işleve ve hangi düzeyde etkilediğine göre değişir. üSüreğen hastalığı olan bireylerin kullandığı düzenli ilaçlar, nefes alması için gerekli cihazlar, vb. yardımcı ekipman kullanılır durumda tutulmalıdır. 27
    • 28. Çoklu Yetersizlikler ve Süreğen Hastalıklarda Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler Çoklu Yetersizlikler ve Süreğen Hastalıklarda Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üKişi kartındaki bilgilere göre önceden tedbir alınarak acil durum davranışları düzenlenmelidir. üÖrneğin: ileri astımı olan kişinin tahliye sırasında nefes alma zorluğu tahliye süresini etkileyecektir. üİleri düzeyde diyabet rahatsızlığı olan görme engelli birey, acil durum sırasında heyecandan diyabete bağlı sorunlar yaşayabilir. 28
    • 29. Gebelik Hallerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler Gebelik Hallerinde Acil Durum ve Afet Hallerine ilişkin Önlem ve Müdahaleler üİleri düzeyde gebeliği olan veya sorunlu gebelik yaşayan kadın çalışanların tahliyeyi gerektirecek acil durum oluştuğunda hızlı hareket etmek, aşırı heyecan, duman veya yangına maruz kalmak gibi olumsuzluklardan etkilenecektir. 29
    • 30. Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı teknoloji cihazları işlevlerine göre; üPozisyonlama, üYer değiştirme, üAlternatif ve destekleyici iletişim, üBilgisayar erişimi, üUyarlanmış oyun ve oyuncaklar, üGünlük yaşam yardımcıları, üÖğretimsel destekler, 30
    • 31. Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı Teknoloji Ürünleri ◦Pozisyonlama Cihazları: Bu cihazların temel amacı, bireyin etkinlik ve işlevinin gerektirdiği en uygun vücut duruşunu sağlamaktır. 31
    • 32. Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı Teknoloji Ürünleri ◦Yer Değiştirme Cihazları: Bir noktadan diğer bir noktaya taşınmasını sağlayan cihazlardır. 32
    • 33. Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı Teknoloji Ürünleri ◦Alternatif ve Destekleyici İletişim Cihazları: Konuşma ve iletişim kurmada sınırlılıklar taşıyan bireylerin temel gereksinim ve ihtiyaçlarını ifade etmek için üretilen cihazlardır. 33
    • 34. Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı Teknoloji Ürünleri ◦Bilgisayar Erişim Cihazları: Tipik bilgisayar kullanamayan bireylerin bilgisayara erişimini sağlayan cihazlardır. 34
    • 35. Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı Teknoloji Ürünleri ◦Bilgisayar Erişim Cihazları: 35
    • 36. Slide64 TÜBİTAK KABUL ETMEDİ İNGİLTERE’DE BİRİNCİ OLDU Yakın arkadaşının geçirdiği kazada boyundan aldığı darbe sonrası felç geçirmesinin ardından, arkadaşının bilgisayar kullanabilmesi için geliştirdiği , kafa hareketleriyle kullanılabilen mouse projesi Glassouse , engellilerin ellerini kullanmadan , kafa hareketleri ile bilgisayar kullanmalarını sağlıyor. 26 Yaşındaki Mehmet Türker çok yakın bir arkadaşının geçirdiği kaza sonrası felç olmasıyla araştırmalara başladı. İlk etapta felç olan arkadaşının bilgisayar ve diğer smart cihazları kullanabilmesi için mevcut tasarım ve cihazları araştıran Türker piyasadaki ürünlerin çok pahalı olması ve tam anlamıyla istediği gereksinimleri karşılamaması sebebiyle cihazı kendisi tasarladı. Tasarladığı cihazın üretilebilmesi için TUBİTAK’ a başvuran Türker’in projesi reddedildi. TUBİTAK tarafından red cevabı aşan Türker pes etmedi ve İngiltere’de düzenlenen Buluşlar Zirvesine katıldı . Yirmi ülkeden yüzlerce proje arasında Glassouse projesiyle birinci olan Türker birincilik ödülünü aldıktan sonra Projenin seri üretimini yapmak üzere Çin’li teknoloji firmalarından teklif aldı. Aldığı tekliflere olumlu yanıt veren Türker’in Glassouse adlı projesi Türk patent ve Çin menşeili olarak üretilmeye başlandı. Sadece kafa hareketlerini sağlayabilen felçli hastaların akıllı telefon , smart uygulamalar ve bilgisayar kullanmasına imkan sağlayan Glassouse adlı cihaz gözlük gibi başa takılan bir gövde ve tıklamaları yapmak için ağıza alınan silikon bir parçadan oluşuyor. Dokuz noktadan kafa hareketlerini algılayan ve kafa hareketlerini hiç bir şekilde kaçırmayan cihaz smart uygulamalara bağlı cihazların da kullanulmasına imkan sağlıyor. 36
    • 37. Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı Teknoloji Ürünleri üUyarlanmış Oyun ve Oyuncaklar: üÖzel gereksinimli bireylerin oyun ve oyuncaklarla uygun şekilde etkileşim kurmalarını ve sosyal öğrenme fırsatlarına ulaşmalarını sağlamaktır. 37
    • 38. Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı Teknoloji Ürünleri üGünlük Yaşama Yardımcı Cihazlar: üEv, okul, iş ve diğer ortamlarda çevrelerini kontrol etmek için kullandıkları cihazlardır. üUzaktan kumandayla kontrol edilebilen aydınlatma cihazları, televizyonlar, buzdolabı ve çamaşır makineleri, son günlerde popüler olan akıllı ev sistemleridir. 38
    • 39. Yardımcı Teknoloji Ürünleri Yardımcı Teknoloji Ürünleri üÖğretimsel Destek Cihazları: üyetersizliklerine destek olan cihazlardır. üKalem tutma yetersizliği olan bireyin, özel bileklik yardımı ile kalemi tutabilmesi, yazabilmesi, akıllı tahtalar, tablet bilgisayarlar, projeksiyon cihazları gibi. 39
    • 40. Slide62 ◦Sağlıklı ve Mutlu Kalın ◦Teşekkür Ederim ◦Hürriyet Kemal Ceylan ◦195054051 40
    • 41. … “Bir insan için küçük bir adım, insanlık için dev bir sıçrama.” … “Bir insan için küçük bir adım, insanlık için dev bir sıçrama.” - Neil Armstrong
    • 42. Slide4 Teşekkür Ederim Hürriyet Kemal ceylan 195054051 5.5.2020